بازارهـــای ایران؛ از سنت تا مدرنیتـه...

حمیدرضا حسن‌زاده-کارشناس ارشـد MBA مشاور ارشد راه‌اندازی مجتمع‌های چندمنظوره

  • چهارشنبه 30 آبان 1397 ساعت 15:21

اخبار => مقاله های اقتصادی مسکن

بازارهـــای ایران؛ از سنت تا مدرنیتـه...

بازارچه‌های سنتی از زمانی که کاروان‌های بازرگانی برای تجارت از شهری به شهر دیگری تردد می‌کردند در خارج از محدوده‌ی شهری و روستایی، محلی برای کسب‌و‌کار بوده است.
به ‌مرور زمان و با رشــد تولیدات و محصولات متنوع، بازارچه‌ها از حالت موقت و فصــلی به مکــان‌هایی دائمی برای تجارت تبدیل شدند. کلمه‌ی سوک (Souk به زبان فارسی به معنای سو یا راه) به راسته‌بازار اصلی گفته می‌شود که کسبه‌ی اصلیِ صنعتِ خاصی در آن مشغول به‌کار هستند. محل تقاطع این راسته‌بازارها نیز در زبان فارسی به چهارسو معروف بوده است.
به‌طور معمول در هر یک از این راسته‌بازارها محصولاتی همچون طلا و جواهر، پوشاک، ادویه‌جات و غیره به‌طور مجزا عرضه می‌شده که به همین دلیل هم صنوف فعال در هر بازار را با نام همان محصولی که می‌فروختند، نام‎گذاری می‌کردند. مثل؛ بازار طلافروشان، بازار ماهی‌فروشان و ...

نکته‌ی جالب توجهی که در راسته‌بازارها همواره وجود داشته این بوده که به دلیل یکسان بودن اقلامی که در یک راسته‌بازار عرضه می‌شده و قیمت‌های مختلف اجناس، مشتریان ترغیب به چانه‌زنی برای خرید می‌شدند و در نهایت ضمن اینکه خرید اتفاق می‌افتاد، رقابت جذابی نیز میان کسبه به وجود می‌آمد.


راسته‌بازارها به دو دسته‌ی کلی تقسیم می‌شوند؛

فصلی: راسته‌بازارهای فصلی، عموماً برای محصولات کشاورزی و یا برای عرضه‌ی انواع محصولات مختلف در مناسبت‌های خاص در دل شهر و یا خارج از شهرها از سوی شهرداری‌ها ایجاد می‌شوند.
انواع مختلف آن به‌صورت هفتگی، ماهیانه و یا فصلی هستند که غالباً با نام‌های یکشنبه بازار، جمعه بازار و غیره نام‌گذاری می‌شوند.
این نوع راسته‌بازارها عموماً به‌صورت دکه‌ای و دست‌فروشی در فضایی باز و بدون سقف اجرا می‌شوند و کسبه در این شرایط مجبور به جابه‌جایی کالا پس از پایان ساعت کاری راسته‌بازار به‌صورت روزانه هستند.

دائمی: در گذشته به دلیل سختی جابه‌جایی کالا پس از پایان روزِ کاری و اینکه هر روز می‌بایست در محل جدیدی کاسبی نمایند، برخی از کسبه‌ای که از فروش بالایی برخوردار بودند اقدام به خرید محل کسب‌و‌کار خود نمودند و به‌صورت مغازه‌های خطی در یک راسته‌بازار فعالیتشان را در زیر سقف مغازه‌ها ادامه دادند و بدین ترتیب محلی دائمی برای کسب‌و‌کار خود به راه انداختند.

بازارها در ایران؛
از جمله بازارهای سنتی ایران که به شکل راسته‌بازارهای مختلف در کنار یکدیگر شکل گرفتند، می‌توان به بازار بزرگ تهران، بازار تبریز، بازار قزوین و همچنین نقش‌جهان اصفهان اشاره کرد که با معماری منحصر‌به‌فرد ایرانی و قدمتی بیش از 300 سال هنوز پویا و زنده‌اند و به صورت بازارهای سنتی دائمی به فعالیت خود ادامه می‌دهند.
این بازارها علاوه بر رونق بالایی که دارند از جاذبه‌های گردشگری شهرهای خود نیز به‌شمار می‌روند.
تلفیق بازارهای سنتی با مراکز خرید امروزی؛
در مقایسه با مراکز خرید مدرن امروزی، بازارچه‌های سنتی منحصراً به خرید و فروش کالاهای مصرفی اختصاص داشته‌اند و تفریح و سرگرمی در آنها جایی نداشته است.
اما از منظر دیگر؛ یکسان بودن کالاهای کسبه، قدرت چانه‌زنی و قابلیت گرفتن تخفیف از کسبه از جمله جاذبه‌های خرید در این‌گونه بازارچه‌ها بوده است.
مراکز خرید مدرن امروزی که تبِ آن سراسر کشور را دربرگرفته است با وجود استاندارد چیدمان و هارمونی کلی برای صنوف مختلف، انحصاری نمودن برخی محصولات به برندهای خاص، آوردن تمامی صنوف در زیر یک سقف با متراژ مشخص، محدود کردن برندهای مشترک با هدف برندسازی و گرفتن جاذبه‌ی فرهنگِ چانه‌زنی و تخفیف که از نکات ریز مربوط به فرهنگ خرید هرکشوری است، اقدام به ایجاد جاذبه‌های تفریحی و سرگرمی در کنار خرید نمودند تا بر جذابیت مراکز خرید بیفزایند.

پیشنهـــاد؛
پیشنهاد کاربردی در این زمینه برای افزایش جذابیت و درنهایت پاخور مراکز خرید مدرنی که امروزه در کشور در حال ساخت و بهره‌برداری هستند، این است که؛ با اضافه نمودن راسته‎بازارهای تخصصی با معماری سنتی شهری که در دل این مراکز خرید واقع شده‌اند، می‌توانند علاوه بر جاذبه‌های امروزی که برای مراکز خرید در نظر گرفته شده است، بازارچه‌ها یا تیمچه‌های (ترکیبی از چند کاسبی کوچک) تخصصی با ایجاد حس رقابت در کسبه، فرهنگ چانه‌زنی را نیز به این مراکز خرید باز‌گردانند.
فرهنگ چانه‌زنی یک فرهنگ بومی است. شاید دلیل زمین خوردن احتمالی بسیاری از مال‌ها و مراکز خرید مدرن امروزی، علاوه بر همه‌ی قواعدی که رعایت می‌شود یا نه، همین بی‎توجهی به این فرهنگ دیرین ایرانی‎هاست. البته این موضوع مربوط به همه‌ی مراکز خرید نمی‌شود و بایستی موقعیت مرکز خرید را با فرهنگ بومی آن منطقه مورد سنجش قرار داد.
نکته‌ی قابل توجه در خصوص طراحی داخلی برای جانمایی واحدهای تجاری نیز گواه این ماجراست که در استاندارهای بین‌المللی نیز چیدمان مراکز خرید به‌صورت Anchor tenant و Line Shop است. واژه‌ی Anchor tenant به معنای مستأجرین اصلی (لنگر) است که موجب افزایش پاخور در هر مرکز خرید می‌شوند و واژه‌ی Line Shop به‌معنای مغازه‌های خطی یا همان راسته‎بازارهاست.
همان‌طور که ملاحظه می‌کنید در استانداردهای امروزی نیز کماکان از استراتژی راسته‎بازار در طراحی معماری و بهره‌برداری از مراکز خرید استفاده می‌کنند.

 

 


ارسال نظر

ارسال


بازار مسکن به اشباع قیمتی رسیده است؟

بازار مسکن به اشباع قیمتی رسیده است؟

رصد وضعیت بازار مسکن شهر تهران از نگاه کارشناسی، ایجاد سطح انتظار کاهش رشد ماهیانه قیمت در تابستان سال جاری را نشان می‌دهد.

وام ۱۳۰میلیونی خرید و ساخت مسکن ایثارگران ابلاغ شد

وام ۱۳۰میلیونی خرید و ساخت مسکن ایثارگران ابلاغ شد

معاون اول رئیس جمهور مصوبه هیئت دولت مبنی بر تعیین سقف های جدید وام مسکن ایثارگران را به بانک مرکزی ابلاغ کرد.

هیچ پایه‌ای برای اجاره‌بها در کشور وجود ندارد

هیچ پایه‌ای برای اجاره‌بها در کشور وجود ندارد

رئیس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی گفت: ۵ میلیون واحد مسکونی در کشور کم داریم.

افزایش نرخ مسکن، هم‌تراز تورم/ کاهش ۱۱درصدی کل معاملات مسکن

افزایش نرخ مسکن، هم‌تراز تورم/ کاهش ۱۱درصدی کل معاملات مسکن

وضعیت نا‌بسامان بازار مسکن و افزایش زمان دستیابی مردم به خانه در حدود ۲۰ سال، چیزی در حدود پنج ‌برابر نرم جهانی، ماحصل آشفتگی‌ای است که در سال گذشته بر اقتصاد ایران تحمیل شد.

۷۷درصد مسکن تولیدی جنبه سرمایه‌گذاری داشت

۷۷درصد مسکن تولیدی جنبه سرمایه‌گذاری داشت

نماینده مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی با تاکید بر این که مشکل مسکن صرفاً با تولید مسکن حل نمی‌شود گفت: مادامی که به بازار مسکن نگاه سرمایه گذاری باشد و سوداگری در آن وجود داشته باشد مشکل این بازار حل نخواهد شد.

ابطال مصوبه هیات وزیران درباره مالیات مسکن مهر

ابطال مصوبه هیات وزیران درباره مالیات مسکن مهر

رای دیوان عدالت اداری در مورد مصوبه هیات وزیران در مورد مالیات مسکن مهر برای اجرا ابلاغ شد.

اقدامات اساسی برای ساماندهی بازار مسکن/ سه گام تحریک سمت عرضه

اقدامات اساسی برای ساماندهی بازار مسکن/ سه گام تحریک سمت عرضه

وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه با چند اقدام اساسی و جدی رونق ساخت و ساز در حوزه مسکن را دنبال می کنیم، سه گام برای تحریک سمت عرضه مسکن را تشریح کرد.

 تلاش برای افزایش ۲۰درصدی سهم مسکن از تسهیلات بانکی

تلاش برای افزایش ۲۰درصدی سهم مسکن از تسهیلات بانکی

رئیس مجلس گفت: با تلاش رئیس بانک مرکزی قرار است افزایش ۲۰ درصدی سهم بخش مسکن از تسهیلات بانکی را داشته باشیم و می‌طلبد رسانه‌ها بر روی تصمیمات جدید دستگاه‌ها برای بازار مسکن مانور بیشتری دهند تا اطلاعات لازم در اختیار مردم قرار گیرد.

 لواسان متری شش و نیم!

لواسان متری شش و نیم!

این گزارش فقط چند منطقه از بخش بزرگی از لواسانات بزرگ تهران را روایت می‌کند؛ بخشی که البته نمی‌تواند در قالب چند تصویر برش خورده؛ عمق فاجعه ساخت و سازهای غیر مجاز را در این منطقه بخوبی نمایان کند.

 چراغ سبز دولت به مالیات مسکن/ تولید مسکن یک سوم تقاضای مطلق

چراغ سبز دولت به مالیات مسکن/ تولید مسکن یک سوم تقاضای مطلق

وزیر راه و شهرسازی از حمایت وزارتخانه متبوعش با طرح مالیات بر عایدی سرمایه خبر داده و سازمان امور مالیاتی هم در حال بررسی این قانون است. برخی کارشناسان نیز که معتقدند باید معاملات سوداگرانه از بازار مسکن حذف شود با این طرح موافقند اما بعضی دیگر آن را برای شرایط رکودی، مناسب نمی‌دانند.

 ابلاغ بسته جدید رونق مسکن/ وام ۲۵میلیونی ساخت با نرخ سود صفر و واگذاری زمین

ابلاغ بسته جدید رونق مسکن/ وام ۲۵میلیونی ساخت با نرخ سود صفر و واگذاری زمین

وزیر راه و شهرسازی بسته جدید رونق مسکن که شامل واگذاری زمین دولتی، کاهش ۵۰ درصدی هزینه صدور پروانه و مجوزها، ۲۵ میلیون وام ساخت با نرخ سود صفر درصد و خرید مصالح از بازار تعهدی با تخفیف ۳۰ درصدی را ابلاغ کرد.

بازار مسکن؛ تونل وحشت!

بازار مسکن؛ تونل وحشت!

مسکن این روزها به یک دغدغه برای همه دهک‌های درآمدی کشور تبدیل شده است، به‌طوری که براساس آنچه در گزارش بانک مرکزی ایران آمده، طی یک‌سال اخیر قیمت هر مترمربع زیربنای مسکونی در شهر تهران نزدیک به ۱۰۴ درصد رشد کرده است.

مشوق‌های جدید برای سازندگان در بافت‌های فرسوده

مشوق‌های جدید برای سازندگان در بافت‌های فرسوده

مدیرعامل سازمان نوسازی شهر تهران از بسته‌های تشویقی جدید برای تسریع نوسازی بافت‌های فرسوده خبر داد.

قیمت مسکن دوباره از آگهی‌ها حذف شد

قیمت مسکن دوباره از آگهی‌ها حذف شد

پس از چند روز که قیمت مسکن در آگهی سایت‌های اینترنتی درج شد، مجدداً سایت‌ها اقدام به حذف قیمت کردند و آگهی‌ها با عنوان توافقی منتشر می‌شود.

کیفیت ساخت و ساز هنوز به نمره قبولی نرسیده است

کیفیت ساخت و ساز هنوز به نمره قبولی نرسیده است

رئیس انجمن مهندسی سازه ایران با تاکید بر این‌که کیفیت ساخت و ساز در ایران وضعیت اسف‌بار ندارد، اما هنوز به نمره قبولی نرسیده است، گفت: مسئولیت ساخت و ساز کشور برعهده وزارت راه و شهرسازی است.

افزایش شکاف طبقاتی با افزایش سقف وام مسکن/ منابع بانکی توان افزایش وام مسکن را ندارند

افزایش شکاف طبقاتی با افزایش سقف وام مسکن/ منابع بانکی توان افزایش وام مسکن را ندارند

کارشناسان معتقدند پرداخت تسهیلات مسکن به تناسب درآمد خانوارها و قدرت بازپرداخت آنها، جز تشدید شکاف طبقاتی میان اقشار مختلف جامعه نتیجه‌ای در بر نخواهد داشت.

نرخ مالیات بر عایدی سرمایه در دنیا چقدر است؟

نرخ مالیات بر عایدی سرمایه در دنیا چقدر است؟

تجربه اجرای مالیات بر عایدی سرمایه در کشورهای OECD نشان می‌دهد نرخ مالیات ۴۲ تا صفر درصدی برای تنظیم بازار دارایی‌ها و کاهش سوداگری وضع شده است.

ثبات قیمت اقلام ساختمانی ترمز مسکن را می‌کشد

ثبات قیمت اقلام ساختمانی ترمز مسکن را می‌کشد

عضو هیات مدیره کانون انبوه سازان گفت: اگر در قیمت‌ اقلام ساختمانی ثبات ایجاد شود، یقینا افزایش قیمت آنچنانی در حوزه مسکن رخ نمی‌دهد؛ اگر اقلام ساختمانی تنها مقدار ناچیزی نوسان داشته باشد، به تبع آن قیمت ساختمان نمی‌تواند بی‌رویه بالا رود.

نقش دلالان در افزایش قیمت مسکن

نقش دلالان در افزایش قیمت مسکن

دولت برای بستن دست دلالان بازار مسکن توجه ویژه ای را به تجارت و تبلیغات الکترونیک این حوزه معطوف داشته است. با این حال، این رسوخ فرهنگ دلالی در جامعه اقتصادی است که باید با آن برخورد کرد.

قیمت‌گذاری مسکن سامان می‌گیرد

قیمت‌گذاری مسکن سامان می‌گیرد

ساماندهی بازار آشفته خودرو و مسکن چند وقتی است که در دستور کار تمام دستگاه‌ها و نهادهای ذی ‌ربط قرار گرفته است. از وزارت صنعت گرفته که تزریق خودرو به بازار را بر عهده دارد تا دادستانی که اخیرا با تحت نظر قراردادن فعالیت دلالان سعی در آرام‌کردن بازار دارد.