بازارهـــای ایران؛ از سنت تا مدرنیتـه...

حمیدرضا حسن‌زاده-کارشناس ارشـد MBA مشاور ارشد راه‌اندازی مجتمع‌های چندمنظوره

  • چهارشنبه 30 آبان 1397 ساعت 15:21

اخبار => مقاله های اقتصادی مسکن

بازارهـــای ایران؛ از سنت تا مدرنیتـه...

بازارچه‌های سنتی از زمانی که کاروان‌های بازرگانی برای تجارت از شهری به شهر دیگری تردد می‌کردند در خارج از محدوده‌ی شهری و روستایی، محلی برای کسب‌و‌کار بوده است.
به ‌مرور زمان و با رشــد تولیدات و محصولات متنوع، بازارچه‌ها از حالت موقت و فصــلی به مکــان‌هایی دائمی برای تجارت تبدیل شدند. کلمه‌ی سوک (Souk به زبان فارسی به معنای سو یا راه) به راسته‌بازار اصلی گفته می‌شود که کسبه‌ی اصلیِ صنعتِ خاصی در آن مشغول به‌کار هستند. محل تقاطع این راسته‌بازارها نیز در زبان فارسی به چهارسو معروف بوده است.
به‌طور معمول در هر یک از این راسته‌بازارها محصولاتی همچون طلا و جواهر، پوشاک، ادویه‌جات و غیره به‌طور مجزا عرضه می‌شده که به همین دلیل هم صنوف فعال در هر بازار را با نام همان محصولی که می‌فروختند، نام‎گذاری می‌کردند. مثل؛ بازار طلافروشان، بازار ماهی‌فروشان و ...

نکته‌ی جالب توجهی که در راسته‌بازارها همواره وجود داشته این بوده که به دلیل یکسان بودن اقلامی که در یک راسته‌بازار عرضه می‌شده و قیمت‌های مختلف اجناس، مشتریان ترغیب به چانه‌زنی برای خرید می‌شدند و در نهایت ضمن اینکه خرید اتفاق می‌افتاد، رقابت جذابی نیز میان کسبه به وجود می‌آمد.


راسته‌بازارها به دو دسته‌ی کلی تقسیم می‌شوند؛

فصلی: راسته‌بازارهای فصلی، عموماً برای محصولات کشاورزی و یا برای عرضه‌ی انواع محصولات مختلف در مناسبت‌های خاص در دل شهر و یا خارج از شهرها از سوی شهرداری‌ها ایجاد می‌شوند.
انواع مختلف آن به‌صورت هفتگی، ماهیانه و یا فصلی هستند که غالباً با نام‌های یکشنبه بازار، جمعه بازار و غیره نام‌گذاری می‌شوند.
این نوع راسته‌بازارها عموماً به‌صورت دکه‌ای و دست‌فروشی در فضایی باز و بدون سقف اجرا می‌شوند و کسبه در این شرایط مجبور به جابه‌جایی کالا پس از پایان ساعت کاری راسته‌بازار به‌صورت روزانه هستند.

دائمی: در گذشته به دلیل سختی جابه‌جایی کالا پس از پایان روزِ کاری و اینکه هر روز می‌بایست در محل جدیدی کاسبی نمایند، برخی از کسبه‌ای که از فروش بالایی برخوردار بودند اقدام به خرید محل کسب‌و‌کار خود نمودند و به‌صورت مغازه‌های خطی در یک راسته‌بازار فعالیتشان را در زیر سقف مغازه‌ها ادامه دادند و بدین ترتیب محلی دائمی برای کسب‌و‌کار خود به راه انداختند.

بازارها در ایران؛
از جمله بازارهای سنتی ایران که به شکل راسته‌بازارهای مختلف در کنار یکدیگر شکل گرفتند، می‌توان به بازار بزرگ تهران، بازار تبریز، بازار قزوین و همچنین نقش‌جهان اصفهان اشاره کرد که با معماری منحصر‌به‌فرد ایرانی و قدمتی بیش از 300 سال هنوز پویا و زنده‌اند و به صورت بازارهای سنتی دائمی به فعالیت خود ادامه می‌دهند.
این بازارها علاوه بر رونق بالایی که دارند از جاذبه‌های گردشگری شهرهای خود نیز به‌شمار می‌روند.
تلفیق بازارهای سنتی با مراکز خرید امروزی؛
در مقایسه با مراکز خرید مدرن امروزی، بازارچه‌های سنتی منحصراً به خرید و فروش کالاهای مصرفی اختصاص داشته‌اند و تفریح و سرگرمی در آنها جایی نداشته است.
اما از منظر دیگر؛ یکسان بودن کالاهای کسبه، قدرت چانه‌زنی و قابلیت گرفتن تخفیف از کسبه از جمله جاذبه‌های خرید در این‌گونه بازارچه‌ها بوده است.
مراکز خرید مدرن امروزی که تبِ آن سراسر کشور را دربرگرفته است با وجود استاندارد چیدمان و هارمونی کلی برای صنوف مختلف، انحصاری نمودن برخی محصولات به برندهای خاص، آوردن تمامی صنوف در زیر یک سقف با متراژ مشخص، محدود کردن برندهای مشترک با هدف برندسازی و گرفتن جاذبه‌ی فرهنگِ چانه‌زنی و تخفیف که از نکات ریز مربوط به فرهنگ خرید هرکشوری است، اقدام به ایجاد جاذبه‌های تفریحی و سرگرمی در کنار خرید نمودند تا بر جذابیت مراکز خرید بیفزایند.

پیشنهـــاد؛
پیشنهاد کاربردی در این زمینه برای افزایش جذابیت و درنهایت پاخور مراکز خرید مدرنی که امروزه در کشور در حال ساخت و بهره‌برداری هستند، این است که؛ با اضافه نمودن راسته‎بازارهای تخصصی با معماری سنتی شهری که در دل این مراکز خرید واقع شده‌اند، می‌توانند علاوه بر جاذبه‌های امروزی که برای مراکز خرید در نظر گرفته شده است، بازارچه‌ها یا تیمچه‌های (ترکیبی از چند کاسبی کوچک) تخصصی با ایجاد حس رقابت در کسبه، فرهنگ چانه‌زنی را نیز به این مراکز خرید باز‌گردانند.
فرهنگ چانه‌زنی یک فرهنگ بومی است. شاید دلیل زمین خوردن احتمالی بسیاری از مال‌ها و مراکز خرید مدرن امروزی، علاوه بر همه‌ی قواعدی که رعایت می‌شود یا نه، همین بی‎توجهی به این فرهنگ دیرین ایرانی‎هاست. البته این موضوع مربوط به همه‌ی مراکز خرید نمی‌شود و بایستی موقعیت مرکز خرید را با فرهنگ بومی آن منطقه مورد سنجش قرار داد.
نکته‌ی قابل توجه در خصوص طراحی داخلی برای جانمایی واحدهای تجاری نیز گواه این ماجراست که در استاندارهای بین‌المللی نیز چیدمان مراکز خرید به‌صورت Anchor tenant و Line Shop است. واژه‌ی Anchor tenant به معنای مستأجرین اصلی (لنگر) است که موجب افزایش پاخور در هر مرکز خرید می‌شوند و واژه‌ی Line Shop به‌معنای مغازه‌های خطی یا همان راسته‎بازارهاست.
همان‌طور که ملاحظه می‌کنید در استانداردهای امروزی نیز کماکان از استراتژی راسته‎بازار در طراحی معماری و بهره‌برداری از مراکز خرید استفاده می‌کنند.

 

 


ارسال نظر

ارسال


سامانه ثبت‌نام طرح اقدام ملی مسکن تعیین‌تکلیف می‌شود

سامانه ثبت‌نام طرح اقدام ملی مسکن تعیین‌تکلیف می‌شود

مصوبات چهاردهمین جلسه شورای هماهنگی مسکن در ۴۱بند با تاکید بر تکمیل مسکن مهر، آغاز عملیات اجرایی طرح اقدام ملی و همچنین تعیین تکلیف سامانه ثبت‌نام طرح اقدام ملی که به یک مطالبه مردمی بدل شده است، اعلام شد.

اختلاف ۲۰ میلیونی هر متر مسکن در منطقه ۲

اختلاف ۲۰ میلیونی هر متر مسکن در منطقه ۲

بررسی گزارش‌های بانک مرکزی و مرکز آمار از تحولات بازار مسکن منطقه ۲ تهران طی سال‌های اخیر نشان می‌دهد که این منطقه همواره در زمره ۳ منطقه پرفروش پایتخت قرار داشته است.

زوج‌های جوان با کمک ستاد بازآفرینی شهری صاحب مسکن می‌شوند

زوج‌های جوان با کمک ستاد بازآفرینی شهری صاحب مسکن می‌شوند

مسئول دبیرخانه ستاد ملی بازآفرینی شهری کشور گفت: زوج‌های جوان و خانه اولی‌ها از طریق سرمایه گذاری در صندوق یکم این ستاد می‌توانند صاحب مسکن شوند.

قیمت خانه‌های ۴۰متری در تهران

قیمت خانه‌های ۴۰متری در تهران

شهریورماه امسال واحدهای کمتر از ۴۰متر مربع با ۷۴درصد رشد قیمت، بالاترین میزان تورم را در بازار مسکن شهر تهران داشته‌اند.

بانک‌ها مکلف به تخصیص تسهیلات مسکن شدند

بانک‌ها مکلف به تخصیص تسهیلات مسکن شدند

وزیر راه و شهرسازی با تاکید بر اینکه با ابلاغ رییس‌جمهوری، رییس مجلس و رییس بانک‌مرکزی تمامی بانک‌ها مکلف به تخصیص تسهیلات مسکن هستند،گفت: در هر شهری، سازندگان خوشنام شناسایی شوند و در طرح اقدام ملی مسکن از آنها کمک گرفته شود.

 تخریب ۴هزار میلیارد تومانی

تخریب ۴هزار میلیارد تومانی

پیدا کردن کوچه‌ای که در آن خاک تلنبار نشده یا حداقل یک خانه احاطه شده با داربست‌های فلزی نداشته باشد، کار سختی در شهرها شده. ما خیلی وقت است که به‌راحتی آب خوردن با کلنگ به جان ساختمان‌ها می‌افتیم بی‌آنکه بدانیم هر یک سالی که ساختمان‌های کشور بیشتر عمر کنند، ۴هزار میلیارد تومان به اقتصاد کشور کمک شده است.

 بانک‌ها مکلف به تخصیص تسهیلات مسکن شدند

بانک‌ها مکلف به تخصیص تسهیلات مسکن شدند

وزیر راه و شهرسازی با تاکید بر اینکه با ابلاغ رییس‌جمهوری، رییس مجلس و رییس بانک‌مرکزی تمامی بانک‌ها مکلف به تخصیص تسهیلات مسکن هستند،گفت: در هر شهری، سازندگان خوشنام شناسایی شوند و در طرح اقدام ملی مسکن از آنها کمک گرفته شود.

 مسکن هنوز وارد رکود نشده است

مسکن هنوز وارد رکود نشده است

یک کارشناس بازار مسکن با بیان این‌که رکود، چهار مولفه دارد که در حال حاضر فقط در بخش کاهش معاملات اتفاق افتاده است گفت: افزایش ساخت و ساز و افزایش قیمت را تا پایان سال خواهیم داشت و سپس وارد رکود می‌شویم.

 ساخت مسکن ۳۰متری؛ کمک به اقتصاد خانوار یا نقض سیاست‌های جمعیتی؟

ساخت مسکن ۳۰متری؛ کمک به اقتصاد خانوار یا نقض سیاست‌های جمعیتی؟

در حالی که رهبر معظم انقلاب در سال های اخیر بارها مسئولان را از اتخاذ تصمیماتی که چالش کاهش جمعیت را دامن می‌زند، برحذر داشته‌اند، شهرداری تهران و دولت طرح مسکن ۳۰ متری را کلید زده‌اند.

 اختلاف فاحش قیمت مسکن در آمار بانک مرکزی با وزارت راه

اختلاف فاحش قیمت مسکن در آمار بانک مرکزی با وزارت راه

در حالی که دفتر برنامه‌ریزی و اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی متوسط قیمت هر متر مسکن در شهریور در منطقه ۲۱ تهران را ۲۱.۲ میلیون تومان اعلام کرده، بانک مرکزی آن را ۱۰.۱ میلیون ثبت کرده است.

 تعداد مستاجران دو برابر شد

تعداد مستاجران دو برابر شد

تحولات جمعیت و مسکن طی سال‌های ۱۳۷۵ تا ۱۳۹۵ در ایران نشان می‌دهد تعداد خانوارها و واحدهای مسکونی تقریبا دو برابر شده اما به همین میزان بر آمار مستاجران افزوده شده است.

 ریزش کم سابقه قیمت مسکن در شمال تهران

ریزش کم سابقه قیمت مسکن در شمال تهران

بازار مسکن در شرایطی کاهش ۶۹۰ هزار تومانی قیمت را نسبت به دو ماه قبل تجربه کرده که میانگین افت قیمت در منطقه ۱ بالغ بر ۴.۸ میلیون تومان بوده است.

 مسکن ارزان‌تر می‌شود؟

مسکن ارزان‌تر می‌شود؟

طی دو ماه گذشته، قیمت مسکن در شیب نزولی قرار گرفته است. آخرین آمارهای وزارت راه و شهرسازی می‌گوید قیمت هر مترمربع خانه در تهران در شهریورماه امسال به ۱۲ میلیون و ۹۶۹ هزار تومان رسیده که نسبت به یک ماه قبل از آن ۱,۶ درصد کاهش را نشان می‌دهد.

 طبقه متوسط و پایین در پروژه اقدام ملی مسکن ثبت نام کنند

طبقه متوسط و پایین در پروژه اقدام ملی مسکن ثبت نام کنند

وزیر راه و شهرسازی گفت: در شرایط آرامش بازار ارز، کسانی که نیازمند واقعی هستند می‌توانند برای تهیه مسکن اقدام کنند.

 انتظار کاهش بیشتر قیمت مسکن

انتظار کاهش بیشتر قیمت مسکن

آیا کاهش بهای مسکن درتهران ادامه خواهد یافت؟از روی گزارش جدید بانک مرکزی، کارشناسان براین باورند که«افت قیمت ها» ادامه دارد.

 هزینه خرید وام مسکن به زیر ۱۰میلیون برگشت/ قیمت اوراق تسهیلات مسکن با کاهش روبرو شد

هزینه خرید وام مسکن به زیر ۱۰میلیون برگشت/ قیمت اوراق تسهیلات مسکن با کاهش روبرو شد

قیمت اوراق تسهیلات مسکن نسبت به هفته گذشته با افت بیشتر مواجه شده است؛ به طوری که قیمت هر برگ از اوراق تسه حدود ۴۰ هزار تومان معامله می‌شود که با این حساب هزینه وام مسکن به علاوه وام جعاله برای زوج‌های تهرانی به ۹ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان رسیده است.

 کاهش ۳۷درصدی قیمت واقعی مسکن

کاهش ۳۷درصدی قیمت واقعی مسکن

با وجود افزایش ۷۷درصدی قیمت اسمی مسکن در شهر تهران، مقایسه رشد قیمت این بخش با تورم عمومی نشان می‌دهد که در حال حاضر قیمت واقعی مسکن با ۳۷.۲درصد رشد منفی مواجه شده است.

 داغ سنگ‌های میلیاردی بر پیشانی تهران

داغ سنگ‌های میلیاردی بر پیشانی تهران

«املاک مارک‌دار» چند سالی است که در بازار املاک به عنوان برچسب تضمین کیفیت و تجمل عمل می‌کند. اما آیا این خانه‌های به اصطلاح «مارک‌دار» همان کیفیت تبلیغ شده را دارند؟

 حمایت مجلس از توقف ساخت برخی پروژه‌های مسکن مهر

حمایت مجلس از توقف ساخت برخی پروژه‌های مسکن مهر

عضو کمیسیون عمران مجلس تصمیم وزارت راه و شهرسازی برای عدم تکمیل پروژه‌های مسکن مهر با پیشرفت فیزیکی زیر ۳۰ درصد را مثبت ارزیابی کرد.