آثار جهش قیمت مسکن بر نابرابری درآمد

  • شنبه 12 مرداد 1398 ساعت 18:35

اخبار => اخبار اقتصادی مسکن

افزایش شدید قیمت زمین و مسکن، توزیع درآمد را به نفع صاحبان مستغلات تغییر داده است و موجب افزایش نابرابری در ثروت و درآمد چه در درون نسل کنونی و چه بین نسل کنونی و نسل آینده از یک سو و کاهش عمر مفید ساختمانها شده است.
آثار جهش قیمت مسکن بر نابرابری درآمد

به گزارش آگاهان ایده نیوز به نقل از فارس، کاهش قدرت خرید مسکن در یک سال و نیم گذشته و پس از رشد بیش از 100 درصدی قیمت باعث شد تا متقاضیان مسکن که اکثر آنها خانه اولی هستند به نوعی جامانده های مسکن نام بگیرند.

در یک و نیم سال اخیر، قیمت مسکن در استان‌ها و شهر‌های مختلف به شدت افزایش یافته و باعث شده است تا خانوار‌ها دیگر به خرید مسکن فکر هم نکنند.

بر اساس گزارش منتشرشده از سوی بانک مرکزی در مورد هزینه خانوارهای شهری در سال 95، سهم هزینه‌ای مسکن در سبد خانوار به رقمی حدود 35.5 درصد رسیده است که نسبت به سال 1389 در حدود 5.4 درصد افزایش داشته است.

مسلما سهم هزینه‌ای مسکن برای اقشار کم‌درآمد جامعه بسیار بالاتر از 35.5 درصد است؛ این درحالی است که در کشورهای توسعه‌یافته، سهم هزینه‌ای مسکن در سبد خانوار در حدود 7 تا 15 درصد است.

بر اساس اطلاعات ارائه‌شده از سوی وزارت راه و شهرسازی شاخص دسترسی به مسکن شهری برای یک واحد با ذخیره تمام حقوق سالانه خانوار در سال 1371، معادل 6 سال بوده که این شاخص در سال 1394 به 10.3 رسیده است.

دوره انتظار تامین مسکن نیز در سال‌های اخیر افزایش یافته است؛ به طوری که در سال 94 به 31 سال رسیده است. این شاخص تمام دهک‌های خانوار را در نظر می‌گیرد؛ اما اگر تنها دهک‌های پایین مدنظر قرار داده شود می‌توان گفت این گروه به تنهایی و بدون حمایت‌های اجتماعی و مداخله دولت، هرگز قادر به تامین مسکن موردنیاز برای سکونت خود نیستند.

سرشماری‌ها نشان‌دهنده آن است که شاخص تعداد خانوارهای دارای مسکن ملکی از سال 1365 روند نزولی به خود گرفته و زمینه برای ورود تقاضاهای غیرمولد و سوداگرانه در بازار فراهم شده است. این مسئله منجر به افزایش قیمت زمین و مسکن و ناتوانی تقاضاهای مصرفی در بازار مسکن شده است.

توزیع ناعادلانه درآمد و ثروت در درون نسل کنونی یکی از آثار افزایش قیمت مسکن

براساس آمار دفتر برنامه‌ریزی اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی، در مناطق شهری کشور به طور میانگین هر خانواده در سال 1385، حدود 28.39 درصد از کل هزینه‌های خود را صرف مسکن کرده است. این میانگین برای دهک اول 55 درصد، دهک دوم 38 درصد، دهک سوم 37 درصد، دهک چهارم 35 درصد، دهک پنجم 34.5 درصد، دهک ششم 33 درصد، دهک هفتم 30 درصد، در دهک هشتم 28.7 درصد و در دهک‌های 9 و 10 درآمدی نیز به ترتیب 27 و 20 درصد  است. 

این در حالی است که  سهم بهینه مسکن در هزینه خانوار کمتر از 25 درصد است ، چنان که در کشورهای پیشرفته این سهم معمولا حدود 20 درصداست.  این امر نیز بیانگر تورم نامتعادل بخش مسکن در اقتصاد ایران است که موجب شده سهم بزرگی از درآمد خانوارها به بخش مسکن اختصاص یابد.

اما افزایش شدید قیمت زمین و مسکن در سالهای اخیر توزیع درآمد را به نفع صاحبان مستغلات تغییر داده است و موجب افزایش نابرابری در ثروت و درآمد چه در درون نسل کنونی و چه بین نسل کنونی و نسل آینده شده است.

در شرایطی که بخش زمین و مسکن سودآوری بالایی داشته، اغلب سرمایه‌ها به این سمت سوق پیدا کرده و از رشد قیمت‌های بسیار بالایی برخوردار بوده است. این در حالی است که به دلیل عدم وجود سیاست مالیاتی برای تنظیم بازار، شکاف طبقاتی افزایش یافته است.

بر اساس آمارها مالیات املاک و مستغلات ایران 0.8 درصد از کل درآمدهای مالیاتی و 0.04 درصد از کل تولید ناخالص داخلی بوده که نسبت به کشورهای دیگر بسیار پایین است.

به عنوان نمونه سهم مالیات بر املاک از کل مالیات‌ها در کشورهای عضو سازان همکاری و توسعه اقتصادی 5.4 درصد و در آمریکا 12.4 درصد است. نکته قابل توجه اینکه زمنی محدود و غیرقابل تولید است و خرید و فروش و سوداگری زمین یک وجه آشکار فعالیت‌های نامولد است و با این اقدام تنها سودهای کلانی به جیب گروه قلیلی سرازیر می‌گردد.

کاهش کیفیت ساخت و ساز و اتلاف منابع دیگر اثر رشد قیمت زمین و ملک

همزمان با رشد و رونق بازار زمین و مسکن، کیفیت ساخت و ساز به شدت کاهش یافته است. به دلیل ورود بخش نامولد (سوداگری و سفته‌بازی) و سودجویی فزاینده در بخش ساختمان، ضمن توجه سطحی بیش از حد به ضواهر و تجملات ساختمان‌ها، موضوع مهم کیفیت مغفول واقع شده است.

بررسی کارشناسی حاکی از آن است که عمر مفید ساختمان در ایران بین یک‌سوم تا یک‌هشتم دنیا است. این کاهش عمر مسکن به معنای اتلاف منابع صرف‌شده در تولید مسکن است.

تخریب بسیاری از واحدهای مسکونی در تهران با عمر پایین تنها جنبه اقتصادی دارد

حسن محتشم عضو هیأت مدیره انجمن انبوه سازان مسکن با تأکید بر اینکه شهرداری‌ها می‌توانند با تعریف برنامه دراز مدت در قالب طرح جامع عمر مفید ساختمان‌ها را افزایش دهند، گفت: تخریب بسیاری از واحدهای مسکونی در تهران با عمر پایین تنها جنبه اقتصادی دارد و احداث مسکن در حال حاضر تحت شرایط مهندسی صورت می‌گیرد و به هیچ وجه نمی‌توان گفت، کیفیت ساخت‌وساز پایین است.

وی در پاسخ به این سؤال که چه دلایلی باعث کاهش کیفیت ساخت‌وساز شده و چرا که گفته می‌شود عمر مفید ساختمان‌ها در ایران حدود ۲۵ سال و پایین است، گفت: ساخت‌وسازها در حال حاضر از لحاظ نظارت، اجرا و مجری ذیصلاح توسط شرکت‌ها و انبوه‌سازان‌ دارای صلاحیت انجام می‌شود. بنابراین کیفیت ساخت‌وساز به چند عامل دیگر که سازندگان در آن نقشی ندارند بستگی دارد.

محتشم خاطرنشان کرد: مصالح ساختمانی با استاندارد پایین، استفاده از نیروی انسانی غیر ماهر و مجریان بدون صلاحیت باعث می‌شود تا سازنده‌ها علی‌رغم رعایت تمام موارد نتوانند کیفیت ساخت‌وساز را بالا ببرند.

به گفته وی، قطعاً وقتی نیروی انسانی غیر ماهر و مصالح ساختمانی با استاندارد پایین در ساخت‌وساز بدون هیچ نظارتی به کار گرفته شود کیفیت ساخت‌وساز پایین خواهد آمد.

وی خاطرنشان کرد: به عنوان مثال وقتی سازنده‌‌ها از کارخانه‌های تولید بتن، اقدام به تهیه بتن می‌کنند از زمان سفارش خرید و حرکت محموله بتن تا کارگاه فاصله زمانی نباید از یک زمان مشخصی بیشتر باشد، بنابراین اگر این زمان به جای ۲ ساعت به ۵ ساعت به طول بیانجامد، قطعاً آن بتن از کیفیت بالایی برخوردار نخواهد بود.

محتشم تصریح کرد: لزوماً پایین بودن عمر مفید ساختمان‌ها در ایران به دلیل عدم استحکام و مقاومت ساختمان‌ها نیست که باعث می‌شود تخریب شوند، بلکه اکثر این تخریب‌ها به دلایل منافع اقتصادی صورت می‌گیرد، پس مالکان ساختمان‌ها برای سود بیشتر اقدام به تخریب یک واحد مسکونی ۲۰ ساله می‌کنند.

زمانی میانگین عمر مفید ساختمان‌ها در ایران با آمریکا برابری می‌کرد

احمد خرم عضو هیات مدیره سازمان نظام مهندسی و رییس سابق سازمان نظام مهندسی تهران نیز  گفت: میانگین عمر مفید ساختمان‌ها در ایران پایین آمده است، چرا که 45 سال پیش میانگین عمر مفید ساختمان‌ها در ایران 30 سال و در آمریکا نیز 30 سال بود، اما امروزه میانگین عمر مفید ساختمان‌ها در ایران 25 سال و در آمریکا به 120 سال رسیده است. 

وی با اشاره به اینکه دلایل مختلفی مثل پایین بودن کیفیت مصالح ساختمانی و نبود نیروی ماهر و مجری ذیصلاح می تواند باعث کاهش عمر مفید ساختمانها شود، ادامه داد: فاجعه‌ای از این بزرگتر در نابود کردن منابع مالی ملت و دولت و بخش خصوصی نمی‌توانست رخ دهد و همان‌طور که دیدیم در زلزله‌های رودبار و بم تلفات به یکباره به 100 درصد رسید.

علی خیرالدین رئیس دانشگاه سمنان نیز پیشتر گفته بود که عمر مفید ساختمان‌ها در ایران از زمان آغاز به ساخت محاسبه می‌شود و به علت به کار نبردن مصالح مرغوب و نداشتن مهندسی دقیق عمر ساختمانها 30 سال است.

وی ادامه داد: این در حالی است که به علت مهندسی بسیار دقیق در ساخت و ساز کشورهای اروپایی عمر مفید ساختمان‌ها از زمان تحویل محاسبه می‌شود و حدود 90 سال است.

نظرات کارشناسی حاکی از آن است که رشد قیمت مسکن و زمین تبعات مختلفی داشته است و علاوه بر اینکه توزیع ناعادلانه را در پی داشته، بلکه عمر مفید ساختمان در ایران را به یک‌سوم تا یک‌هشتم دنیا رسانده و این کاهش عمر مسکن به معنای اتلاف منابع صرف‌شده در تولید مسکن است.

پس اگر عمر مفید ساختمانها هر سال افزایش یابد صرفه جویی بالایی در پی خواهد داشت و اگر توزیع ثروت تا حدی عادلانه شود، اختلاف طبقاتی به وجود نمی‌آید.


ارسال نظر

ارسال


 هزینه خرید وام مسکن به زیر ۱۰میلیون برگشت/ قیمت اوراق تسهیلات مسکن با کاهش روبرو شد

هزینه خرید وام مسکن به زیر ۱۰میلیون برگشت/ قیمت اوراق تسهیلات مسکن با کاهش روبرو شد

قیمت اوراق تسهیلات مسکن نسبت به هفته گذشته با افت بیشتر مواجه شده است؛ به طوری که قیمت هر برگ از اوراق تسه حدود ۴۰ هزار تومان معامله می‌شود که با این حساب هزینه وام مسکن به علاوه وام جعاله برای زوج‌های تهرانی به ۹ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان رسیده است.

 کاهش ۳۷درصدی قیمت واقعی مسکن

کاهش ۳۷درصدی قیمت واقعی مسکن

با وجود افزایش ۷۷درصدی قیمت اسمی مسکن در شهر تهران، مقایسه رشد قیمت این بخش با تورم عمومی نشان می‌دهد که در حال حاضر قیمت واقعی مسکن با ۳۷.۲درصد رشد منفی مواجه شده است.

 داغ سنگ‌های میلیاردی بر پیشانی تهران

داغ سنگ‌های میلیاردی بر پیشانی تهران

«املاک مارک‌دار» چند سالی است که در بازار املاک به عنوان برچسب تضمین کیفیت و تجمل عمل می‌کند. اما آیا این خانه‌های به اصطلاح «مارک‌دار» همان کیفیت تبلیغ شده را دارند؟

 حمایت مجلس از توقف ساخت برخی پروژه‌های مسکن مهر

حمایت مجلس از توقف ساخت برخی پروژه‌های مسکن مهر

عضو کمیسیون عمران مجلس تصمیم وزارت راه و شهرسازی برای عدم تکمیل پروژه‌های مسکن مهر با پیشرفت فیزیکی زیر ۳۰ درصد را مثبت ارزیابی کرد.

مالیات بر مجموع درآمد، قطعا مسکن را در بر می‌گیرد

مالیات بر مجموع درآمد، قطعا مسکن را در بر می‌گیرد

معاون وزیر اقتصاد با بیان اینکه لایحه مالیات بر مجموع درآمد قطعا مسکن را هم در بر می‌گیرد، گفت: تمام تلاش ما این است که تا یکی دو هفته آینده لایحه را جمع بندی و به دولت ارسال کنیم.

قیمت مسکن چقدر کاهش می‌یابد؟

قیمت مسکن چقدر کاهش می‌یابد؟

تصور متقاضیان خرید مسکن این است که چون معاملات مسکن افت ۷۰ درصدی داشته پس قیمتها باید در سراشیبی سقوط قیمت قرار بگیرد اما واقعیت بازار این است که افت قیمت ها تدریجی خواهد بود.

 کسی از سرنوشت مسکن مهر خبر ندارد؟

کسی از سرنوشت مسکن مهر خبر ندارد؟

اگر در دولت یازدهم، اظهار نظر‌های گاه و بیگاه، مسوولان وزارت راه و شهرسازی، مسکن مهر را با حواشی گسترده روبه رو می‌کرد، امروز آنچه در این طرح بیش از دیگر مسائل خود را نشان می‌دهد، سکوت وزارت راه و شهرسازی به عنوان دستگاه متولی، در قبال مسکن مهر است.

 عجـایب شهـری به نام منطقه ۲۲ تهـران

عجـایب شهـری به نام منطقه ۲۲ تهـران

توسعه نامتوازن در منطقه ۲۲تهران با عوارضی همراه بوده است، رشد قیمت مسکن در این منطقه طی سال‌های ۹۲ تا ۹۷، ۱۰۰درصد بیشتر از متوسط شهر تهران بوده و ۳۲درصد مال‌های تهران در این منطقه است. حدود ۳۰۰هزار نفر مسکن خالی در این منطقه وجود داردکه مالکان قصد فروش یا اجاره‌ ندارند.

 ویروسی که با خود گرانی آورد

ویروسی که با خود گرانی آورد

با وجود کاهش نسبی قیمت مسکن در سراسر تهران، فایل‌های نامتعارف هنوز به عنوان ویروس در این بازار خودنمایی می‌کند؛ مالکانی که حدود ۳۰ درصد از فایل‌های عرضه را در اختیار دارند حاضر به کاهش قیمت‌های پیشنهادی نیستند.

 طرح «اقدام ملی» قفل‌گشای بازار مسکن

طرح «اقدام ملی» قفل‌گشای بازار مسکن

طرح ضربتی «اقدام ملی مسکن» آخرین راهکاری است که از سوی وزارت راه‌وشهرسازی برای گشودن قفل مسکن ارائه شده است.

 دستگیری زمین‌خواران ۲۰۰۰میلیاردی

دستگیری زمین‌خواران ۲۰۰۰میلیاردی

فرمانده انتظامی استان البرز از بازداشت اعضای باند زمین‌خواری خبر داد که اقدام به سندسازی و فروش املاک بلاصاحب به ارزش دو هزار میلیارد ریال کرده بودند.

 از وام مسکن اقشار آسیب‌پذیر چه خبر؟

از وام مسکن اقشار آسیب‌پذیر چه خبر؟

سخنگوی کمیسیون عمران مجلس با تاکید بر اینکه دولت باید هر چه سریع‌تر به برنامه های خود در حوزه مسکن جامه عمل بپوشاند، گفت: دولت در کنار برنامه ریزی برای ساخت ۴۰۰ هزار واحد مسکن در دو سال پایانی، گام هایی در خصوص تسهیلات بانکی برداشته است، امیدواریم هرچه سریع تر دولت به این اقدامات جامه عمل بپوشاند منتهی صرفا انجام این اقدامات کافی نیستند.

 حراج آخر فصل اوراق تسهیلات مسکن

حراج آخر فصل اوراق تسهیلات مسکن

بازار اوراق تسهیلات مسکن در روزهایی که مسکن در رکود به سر می برد، با عدم استقبال از سوی متقاضیان دریافت تسهیلات خرید مسکن روبه رو شده که این اتفاق، کاهش شدید قیمت ها را در پی داشته است.

قیمت‌های فعلی مسکن دوام نمی‌آورد

قیمت‌های فعلی مسکن دوام نمی‌آورد

یک کارشناس اقتصادی با اشاره به گزارش بانک مرکزی از افزایش ۱۱.۲ درصدی قیمت خانه در منطقه یک تهران گفت: قیمت‌های فعلی به وِیژه در مناطق اعیان نشین شهر تهران به شدت حبابی است و نمایانگر قیمت واقعی این خانه‌ها نیست. ضمن اینکه اگر سرمایه‌های سرگردان به سمت ساخت خانه برای طبقه متوسط هدایت شوند قیمت‌های فعلی دوام نمی‌آورند.

پیش‌نویس لایحه مالیات بر عایدی سرمایه نهایی شد

پیش‌نویس لایحه مالیات بر عایدی سرمایه نهایی شد

معاون سازمان امور مالیاتی گفت: متن پیش نویس لایحه مالیات بر عایدی سرمایه نهایی شده است و در لایحه مالیات بر مجموع درآمد گنجانده و تقدیم دولت خواهد شد.

آخرین وضعیت صندوق ودیعه مسکن

آخرین وضعیت صندوق ودیعه مسکن

معاون وزیر اقتصاد با بیان اینکه اگر سازوکار تشکیل صندوق برای آخر تابستان بماند، دیگر کارایی نخواهد داشت، گفت:با همکاری نظام بانکی و بازار سرمایه می توان منابع لازم برای صندوق را تجهیز کرد.

قلمروی محدود دولت در بازار مسکن

قلمروی محدود دولت در بازار مسکن

دغدغه‌های مربوط به تأمین مسکن از دو عامل نشأت می‌گیرد. اول آنکه خرید مسکن بزرگ‌ترین معامله‌ای است که قاطبه مردم در طول عمر خود انجام می‌دهند.

تغییر مبنای محاسبه کارمزد بنگاه‌های املاک؟

تغییر مبنای محاسبه کارمزد بنگاه‌های املاک؟

درحالی که براساس ابلاغیه سال ۹۵ وزارت صنعت، معدن و تجارت، کارمزد دریافتی مشاوران املاک برای معاملاتی کمتر از ۵۰۰ میلیون تومان نیم درصد از دوطرف معامله و برای قراردادهایی با ارزش بالای ۵۰۰ میلیون تومان علاوه بر دریافت نیم درصد، ۲۵ درصد مبلغ معامله هم از طرفین دریافت می‌شود، اما به گفته رییس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی، این کمیسیون در حال بررسی تغییر نحوه دریافت نرخ کارمزد مشاوران املاک از «ثمن» معامله به «متراژ» مسکن است.

سقف‌های لرزان روی سر مستأجران

سقف‌های لرزان روی سر مستأجران

اجاره‌های نجومی و افزایش بی‌رویه قیمت مسکن در اقصی نقاط کشور دغدغه سقف‌های لرزان روی سر مستأجران را به رؤیای خانه‌دار شدن پیوند می‌دهد، پیوندی نامبارک که مولود وضعیت بی‌سامان بازار مسکن است.

گران‌ترین خانه جهان کجاست؟

گران‌ترین خانه جهان کجاست؟

گران‌ترین خانه جهان که در یکی از سواحل فرانسه قرار دارد، به ارزش بیش از ۲۲۰ میلیون دلار، توسط یک فرد ناشناس خریداری شد.